موضوعيتى ندارد ، حال اگر توانستيم ضابطه ديگرى به دست بدهيم ، آيا مىتوانيم روى آن ضابطه عمل مىكنيم ؟ پاسخ : اين را شارع نمىپذيرد و تا اين حد ديگر نمىتوان از نصوص خارج شد ، هر چيزى دليل مىخواهد ، و ما نمىتوانيم از معيار بودن شتر به عنوان ديه خارج بشويم . پرسش 6 : آيا نفس زمان و مكان ، صرف نظر از قرائن و اوضاع و احوالى كه در زمان صدور يك روايت وجود داشته است ، موجب تغيير احكام مىشود ؟ مثلًا در باب ديات آيا مىتوانيم بگوييم هنرمندى كه ارتزاقش از ناحيه آثارى است كه توسط انگشتان دست انجام مىدهد ، در صورتى كه شخصى انگشتان اين هنرمند را قطع بنمايد ، آيا ديه‌اش مساوى با ديه انگشتان فرد عادى است كه هيچ گونه هنر و ويژگى خاصى نداشته است ؟ به عبارت ديگر حكمى در زمان رسول اللَّه ( ص ) و نظر به مقتضيات آن زمان صادر شده است و امروز كه در قرن بيستم به سر مىبريم ، اوضاع به گونه‌اى ديگر تغيير يافته است ، آيا مىتوانيم استنباطهاى نو با لحاظ عنصر زمان و مكان را داشته باشيم ؟ پاسخ : عنصر زمان و مكان به دو صورت است : يك‌دفعه موضوعاتى براى جامعه‌اى به وجود مىآيد كه بر اساس موضوعات حاصله در آن جامعه ، عدالت اقتضا مىكند كه احكام و قوانينى وضع بشود كه بتوانند محقق عدالت اجتماعى باشند ، اين موضوعات ممكن است در زمان ديگرى وجود نداشته باشند ، مثلًا ممكن است در زمان شارع مقدس اين موضوعات وجود نداشته و بعداً تحقق پيدا بكنند ، مثلًا اگر ما تشخيص بدهيم كه عدالت اقتضاء مىكند كه براى قطع دست يك نفر پزشك يا يك نفر هنرمند بايد خساراتى را كه به وجود آمده ، جبران نمود ، چون عدالت اين اقتضاء را مىكند در اين صورت مىتوانيم قانونى وضع بكنيم كه بر اساس اين قانون علاوه بر ديه ، خسارات وارده نيز پرداخت گردد .